Veri servisleri

SQL IDE ve veritabanı araçları

PostgreSQL, SQL Server, Oracle ve MySQL için sorgu, veri düzenleme ve teşhis çalışma alanı.

Sorgudan şemaya

SQL IDE dört veritabanı ailesiyle çalışır: PostgreSQL, Microsoft SQL Server, Oracle ve MySQL. Nesne gezgini ile sorgu editörü, sonuç tabloları ve oturum yönetimi aynı çalışma alanında bulunur.

Şema/nesne arama, kaynak kodu inceleme, tamamlama ve veri önizleme.
Kalıcı sorgu oturumları, sorgu iptali, commit ve rollback kontrolleri.
Sorgu oluşturucu, EXPLAIN ve plan karşılaştırma araçları.
Kaydedilmiş script’ler, geçmiş ve çalışma sekmeleri.

Veri ve şema işlemleri

Düzenlenebilir sonuç tablosu ve değişiklikleri uygulamadan önce önizleme.
CSV içe aktarma ve sonuç dışa aktarma.
DDL script üretimi, şema ve sonuç karşılaştırma.
ER diyagramı ve desteklenen routine çağrıları.
Yetkiye ve motora göre oturum, kilit, performans, replikasyon ve sunucu yönetimi panelleri.

Veriyi kontrollü güncelleme

Araçların tamamı her motorda aynı kapsamda çalışmaz; katalog erişimi, sürüm ve veritabanı hesabının izinleri belirleyicidir. Hassas sunucu yönetimi ayrıca yetki gerektirir. DDL ve autocommit davranışı motora göre değişir; her komutun rollback ile geri alınabileceğini varsaymayın.

Bağlantının veritabanını, şemasını ve salt okunur durumunu doğrulayın.
İlgili tabloyu veya sınırlı sorguyu açarak etkilenecek satırları belirleyin.
Düzenlemeyi hazırlayın ve üretilen değişiklik önizlemesini inceleyin.
Uygun yazma yetkisiyle çalıştırın; oturumun transaction durumuna göre commit/rollback yapın ve sonucu yeniden sorgulayın.

Bağlantı seçimi ve çalışma alanının bölümleri

SQL IDE, bağlantı seçici, şema/nesne gezgini, çalışma sekmeleri, sorgu editörü ve sonuç panellerinden oluşur. Dört motor aynı çalışma alanını kullanır; motorun desteklemediği işlemler aynı biçimde sunulmaz. Bağlantı değiştirirken hangi veritabanında ve şemada çalıştığınızı yeniden kontrol edin.

Nesne gezgininden tablo veya kod nesnesini açın.
Sorgu, nesne detayı, karşılaştırma, ER diyagramı ve yardımcı araçlar ayrı sekmelerde çalışır.
Kaydedilmiş çalışma düzeni ile sunucudaki açık SQL oturumu farklı şeylerdir; sekmenin görünmesi bağlantının hâlâ açık olduğunu garanti etmez.

Şema gezgini, nesne arama ve kaynak kodu

Gezginde motorun sunduğu şema ve nesneler listelenir. Arama, nesne türü ve şema bağlamını kullanarak tablo, view, routine ve diğer desteklenen nesneleri bulun. Kaynak kodu görüntüsü, nesnenin çalıştırılması anlamına gelmez. Tamamlama ve nesne çözümleme de katalog erişiminden yararlanır.

Doğru veritabanı ve şemayı seçin.
Nesne adı/türüyle aramayı daraltın ve nesneyi açın.
Kolon, anahtar, index ve kaynak bilgilerini inceleyin.
Yeni oluşturduğunuz nesne görünmüyorsa kataloğu yenileyin; hâlâ yoksa kullanıcı yetkisini ve şemayı kontrol edin.

Editör: ifade seçimi, tamamlama ve biçimlendirme

SQL editörü motorun sözdizimini, nesne tamamlama bilgisini ve kod analizini kullanır. Seçili metin veya çalıştırılacak ifade üzerinde işlem yapmadan önce editördeki hedefi kontrol edin. Biçimlendirme ve anahtar kelime büyüklüğü metnin görünümünü değiştirir; sorgunun doğru sonuç ürettiğini kanıtlamaz.

Kısayollar, IDE ayarındaki klavye şablonuna göre değişir; kısayol listesinden kullandığınız şablonu kontrol edin.
Kod analizindeki uyarılar ile veritabanının gerçek yürütme hatasını ayırın.
Bind parametrelerini ilgili değerleriyle tanımlayın; örnek değişken adlarını gerçek SQL nesnesi gibi değerlendirmeyin.

Okuma/yazma oturumları ve oturum ayarları

Sorgular sunucuda izlenen SQL oturumlarında çalışır. Oturum okuma veya yazma amacıyla açılır; seçili mod ile bağlantıdaki salt okunur kilit, paylaşım ve SQL kapsam yetkileri birlikte uygulanır. Yeni sekme varsayılan modu IDE ayarından seçilebilir. Açık bir oturumun durumunu değiştirmeden önce bekleyen işlemleri kontrol edin.

Oturumun var olması başka bir kullanıcının onu yönetebileceği anlamına gelmez.
Oturum ayarları motorun desteklediği transaction ve bağlantı seçenekleriyle sınırlıdır.
Bağlantı/idle süresi nedeniyle kapanan oturum için editördeki SQL metnini koruyup yeni oturum açmanız gerekebilir.

Sorgu çalıştırma, sonuç kümeleri ve ek sayfalar

Çalıştırma sonucu kolonlar, satırlar, etkilenen kayıt sayısı veya motor mesajları içerebilir. Tek seferde gösterilen satır sayısı sorgunun toplam sonucu değildir. Daha fazla satır varsa sonuç panelinden sonraki verileri alın. Bir script veya routine birden fazla sonuç kümesi döndürebilir; her kümenin kolonlarını ayrı değerlendirin.

SQL metnini ve parametreleri kontrol edin.
Doğru oturumda çalıştırın; hata varsa motor mesajını inceleyin.
İlk sayfadaki satır sayısı ile toplam veri kapsamını karıştırmayın.
Sonraki sayfaları getirin veya tüm sonuç için dışa aktarma aracını kullanın.

Sorguyu iptal etme ve oturumu kapatma

İptal, devam eden sorguya durdurma isteği gönderir. Bu istek ile açık transaction’ın geri alınması aynı işlem değildir. Sorgu zaten tamamlanmış olabilir veya sürücü iptali işlerken kısa süre geçebilir. Oturum kapatılırken devam eden sorgu ve kaydedilmemiş transaction durumunu kontrol edin.

İptalden sonra sonuç ve oturum durumunu yenileyin.
Veri değişikliği yaptıysanız commit/rollback gerekip gerekmediğine ayrıca bakın.
Tarayıcı sekmesini kapatmak, değişikliğin başarılı veya geri alınmış olduğunu tek başına kanıtlamaz.

Commit, rollback ve autocommit

Transaction kontrolleri aynı SQL oturumu içindeki işlemler içindir. Commit bekleyen değişiklikleri kalıcılaştırır; rollback uygun transaction içindeki değişiklikleri geri alır. DDL ifadeleri, autocommit ve routine davranışı motorlara göre değişir; tamamlanmış her işlem rollback ile geri alınamaz.

Yazma işleminden önce oturumun transaction davranışını belirleyin.
Değişikliği dar bir koşulla yürütün ve etkilenen satır sayısını kontrol edin.
Beklenen sonucu aynı işlem bağlamında doğrulayın.
Uygunsa commit; hata veya vazgeçme durumunda uygun transaction için rollback uygulayın.

Sonuç tablosu, hücre ayrıntıları ve veri görünümü

Sonuç grid’i sorgunun getirdiği sayfaları gösterir. Metin, sayısal değer, NULL ve motorun döndürdüğü özel veri türleri aynı şey değildir. Hücreyi incelerken boş metin ile NULL ayrımını koruyun. Grid üzerinde yapılan görüntüleme düzeni, veritabanı tablosunun fiziksel yapısını değiştirmez.

Büyük metin/binary değerlerde gösterilen temsil ile kaynak değeri ayırın.
Kolon bazlı görünüm ve sonuç üzerindeki analizler yalnızca yüklenmiş veri kapsamına dayanabilir.
Bir join veya hesaplanan kolon içeren her sonuç güvenle düzenlenebilir kabul edilmez; düzenleme hedefi ayrıca çözülür.

Satır ekleme, değiştirme ve silme

Grid düzenleyici, değişiklikleri uygulanacak SQL işlemleri olarak hazırlar. Hedef tablo ve satırın güvenilir biçimde tanımlanması gerekir. Anahtar veya hedef çözümlemesi yetersizse satır düzenlemeye açılmayabilir. Önizlemede hangi satırın değişeceğini ve hangi kolonun kullanılacağını inceleyin.

Tek tabloya ait düzenlenebilir sonucu veya tablo verisini açın.
Yeni satır ekleyin, hücreyi değiştirin ya da satırı silinmek üzere işaretleyin.
Grid değişiklik önizlemesinde hedefi ve koşulları inceleyin.
Değişiklikleri uygulayın; eşzamanlı veri değişikliği veya etkilenen satır uyuşmazlığı varsa sonucu kontrol ederek tekrar hazırlayın.

Tablo tasarımcısı: kolon, anahtar ve kısıtlar

Tablo tasarımcısı yeni tablo için CREATE TABLE, mevcut tablo için ALTER ifadelerini hazırlar. Kolonlar, veri türleri, anahtarlar, kısıtlar, index ve yorumlar desteklenen motor modeline göre düzenlenir. Mevcut kolonun yeniden adlandırılması ile silinip yeni kolon eklenmesi farklı işlemlerdir.

Tasarımdaki değişiklik veritabanına hemen uygulanmaz.
Üretilen DDL canlı önizlemede incelenir ve editörde açılır.
Gerçek çalıştırma editörün yetki, salt okunur oturum, onay ve denetim yolundan geçer.
Tip daraltma, NOT NULL ve kısıt ekleme mevcut veriye bağlı olarak hata verebilir; önce veriyi inceleyin.

Nesne işlemleri ve SQL üretimi

Nesne bağlam menüsü, nesne türü ve motora uygun veri ifadelerini ve yönetim SQL’ini üretir. Tablo/view için veri ifadeleri hazırlanabilir; materialized view gibi nesnelerin işlemleri farklıdır. Yeniden adlandırma veya kaldırma seçeneğini seçmek, işlemi anında yürütmez; metin editörde açılır.

Gezginden hedef nesneyi açın.
Gerekli SQL üretimi veya nesne işlemini seçin.
Şema, nesne adı ve parametre yer tutucularını kontrol edin.
Üretilen sorguyu gerekiyorsa düzenleyin ve uygun oturumda yürütün.

CSV ve ayrılmış metin içe aktarma

İçe aktarma hedef tabloya satır ekler. Dosyayı seçtikten sonra ayraç, başlık satırı, boş değerin NULL kabul edilmesi ve kenar boşluklarını kırpma seçeneklerini kontrol edin. Virgül, noktalı virgül, sekme ve dikey çizgi ayracı desteklenir. Kaynak kolonlarını hedef kolonlarla eşleyin; yinelenen hedef eşlemesi ve eksik zorunlu alanları düzeltin.

CSV dosya boyutu sınırı 50 MiB; önizleme ilk 50 satırdır.
İçe aktarma 500 satırlık gruplarla uygulanır; her grup kendi içinde atomiktir.
İlk hatalı grupta işlem durur; daha önce tamamlanan gruplar kendiliğinden geri alınmaz.
Aynı dosyayı yeniden çalıştırmadan önce başarıyla eklenen satır sayısını kontrol edin.

Excel çalışma sayfası içe aktarma

Excel içe aktarmada .xlsx çalışma kitabından kullanılacak sayfayı seçin. Seçilen sayfa, CSV ile aynı kolon eşleme ve satır doğrulama akışına aktarılır. Başlık satırı, tarih/sayı gösterimi ve boş hücrelerin anlamını önizlemede kontrol edin. Formül içeren hücrelerde çalışma kitabından okunan hücre değeri esas alınır; bunu veritabanında hesaplanan ifade gibi değerlendirmeyin.

.xlsx dosyasını seçin ve çalışma sayfasını belirleyin.
İlk satırın başlık olup olmadığını seçin.
Sütun eşlemelerini ve örnek değerleri doğrulayın.
İçe aktarmayı başlatın; tamamlanan kayıt, durdurma ve hata sonucunu inceleyin.

CSV, Excel, JSON ve SQL dışa aktarma

Tüm satırları dışa aktarma, mevcut grid’i kopyalamak yerine sorguyu sunucuda yeniden ve salt okunur bağlantıyla çalıştırır. Kaynak veri bu arada değiştiyse dosya önceki grid’den farklı olabilir. CSV, XLSX, JSON ve SQL biçimleri bulunur; SQL çıktısı için hedef tablo adı gerekir.

Dosya ve satır sınırları sunucunun bildirdiği limitlerle uygulanır; XLSX limiti diğer biçimlerden farklı olabilir.
İsteğe bağlı azami satır sayısını veri ihtiyacınıza göre girin.
Dışa aktarma yetkisi ve hedef veritabanına okuma erişimi gerekir; işlem denetim kaydına girer.
Bind değerleri ve şema bağlamı yeniden yürütmede korunur; dışa aktarma bir veritabanı yedeği değildir.

Görsel sorgu oluşturucu

Sorgu oluşturucu tablo ilişkilerini ve seçilen alanları SQL’e dönüştürmek için kullanılır. Tablo, kolon, ilişki ve filtreleri hazırladıktan sonra üretilen ifadeyi inceleyin. Benzer isimli kolonlar arasında otomatik olarak iş anlamı kurulmaz; join türü ve koşulu sonucu belirler.

Kullanılacak tabloları ve kolonları seçin.
Join bağlantılarını, filtreleri, sıralama ve diğer sunulan seçenekleri düzenleyin.
Üretilen SQL’i editörde açın.
Önce sınırlı veriyle sonucu kontrol edin; yanlış join’in satır sayısını büyütebileceğini değerlendirin.

EXPLAIN ve plan grafiği

EXPLAIN sorgunun yürütme planını motorun sağladığı biçimde inceler. Plan ağacı/grafiği operatörleri, tahminleri ve ilişkileri görselleştirir. Tahmini satır ve maliyet gerçek süreyle aynı değildir. Sorgunun şeması, bind değerleri ve istatistikleri planı etkileyebilir.

Büyük tarama, join sırası, filtre ve index kullanımını birlikte inceleyin.
Farklı motorların maliyet değerlerini doğrudan kıyaslamayın.
Plan izni ile veri yazma yetkisi ayrı olabilir; araç erişimini hedef hesap izinleri de sınırlar.

Gerçek plan ve EXPLAIN ANALYZE

Gerçek plan aracı desteklenen tek bir okuma veya DML ifadesini gerçekten çalıştırır; DDL ve diğer ifade sınıfları kabul edilmez. Bu nedenle tahmini EXPLAIN ile aynı etkiye sahip değildir. DML için yazma oturumu, ilgili yazma izinleri, yazılabilir bağlantı ve açık onay gerekir. Araç DML değişikliklerini transaction veya savepoint üzerinden geri alır; tetiklenen dış etkiler, çalışma sırasında oluşan kilit beklemeleri veya tüketilen sequence değerleri gibi her etki geri alınamaz. Desteklenen motor ve sürümde gerçek satır/süre bilgisi ile tahminleri karşılaştırın.

Sorgunun okuma/yazma niteliğini ve hedef ortamını doğrulayın.
Aracın onay veya yürütme açıklamasını inceleyin.
Çalışma tamamlandığında gerçek/tahmini satır farkını ve pahalı düğümleri karşılaştırın.
Değişiklik önerisini test ederek doğrulayın; plan görüntüsünden tek başına kesin performans kazancı çıkarmayın.

Plan karşılaştırma

Plan karşılaştırma, aynı sorgunun veya alternatif ifadelerin plan değişikliklerini yan yana incelemeye yarar. İki planın aynı motor, benzer veri hacmi, istatistik ve parametre koşullarında üretildiğini kontrol edin. Bir operatörün değişmesi sonuçların iş bakımından eşdeğer olduğunu kanıtlamaz.

Plan grafiğinde eklenen/kalkan veya farklılaşan operatörlere bakın.
Tahmin edilen satır ile gerçek ölçüm varsa birlikte değerlendirin.
İyileştirme sonrasında sorgu sonucunu ayrıca karşılaştırın.

Sonuç profili, grafik ve sonuç karşılaştırma

Sonuç profili ve grafikler getirilen veri üzerindeki dağılımı anlamaya yardımcı olur. Sonuç karşılaştırma iki sonuç kümesindeki farkları gösterir. Bu araçlar bütün tabloyu kendiliğinden taramış sayılmaz; mevcut satır kapsamı, seçilen kolonlar ve karşılaştırma anahtarları önemlidir.

Profilde NULL, tekrar veya dağılımı yüklenmiş veri kapsamıyla yorumlayın.
Grafikte doğru sayısal alanı ve kategori alanını seçin.
İki sonucu karşılaştırırken kolon eşleşmesi, sıralama ve satır kimliğini kontrol edin.
Gösterilen farkı kaynak veritabanında doğrulayın; sonuç karşılaştırma otomatik senkronizasyon değildir.

DDL çıkarımı, şema karşılaştırma ve ER diyagramı

DDL script aracı nesne tanımını metin olarak üretir. Şema karşılaştırma yapısal farkları; metin karşılaştırma kaynak metin farklarını; ER diyagramı tablo ve anahtar ilişkilerini incelemek için kullanılır. Bu araçları birbirinin yerine kullanmayın: benzer kolon adları, gerçek yabancı anahtar ilişkisi demek değildir.

Kaynak/hedef şema veya nesneleri belirleyin.
Karşılaştırmada nesne türü ve kapsamını inceleyin.
Üretilen DDL veya fark metnini editöre taşıyarak kontrol edin.
Değişiklik uygulayacaksanız veri uyumluluğunu ve bağımlı nesneleri ayrıca doğrulayın.

Procedure ve function çağırma

Routine çalıştırma formu motorun bildirdiği imzayı kullanır. Giriş, çıkış ve giriş/çıkış parametreleri ile dönen sonuçlar routine türüne göre değişir. Routine’in adı veya dönüş tipi onun salt okunur olduğunu kanıtlamaz; içeride veri veya şema değiştirebilir.

Doğru şema ve routine’i seçin; parametre imzasını inceleyin.
Zorunlu değerleri, NULL tercihini ve veri tiplerini doldurun.
Uygun read/write oturumunda çağrıyı çalıştırın.
Çıkış parametreleri, mesajlar ve varsa birden çok sonuç kümesini inceleyin; transaction durumunu kontrol edin.

Sorgu geçmişi, kaydedilmiş script’ler ve çalışma sekmeleri

Geçmiş daha önce çalıştırılan ifadeleri bulmak, kaydedilmiş script’ler tekrar kullanılan SQL’i saklamak için kullanılır. Geçmişten editöre alınan sorgu eski ortamına otomatik olarak güvenli hale gelmez; bağlantı, şema ve parametreleri tekrar kontrol edin. Sekme düzeni ile kalıcı veritabanı oturumu aynı yaşam süresine sahip değildir.

Script adlarını amaç ve ortam belirtecek biçimde verin.
Script metinlerine parola veya erişim anahtarı gömmeyin.
Geçmişten sorgu açmak ile sorguyu yeniden yürütmek ayrı işlemlerdir.
Bağlantı veya yetki değiştiyse eski çalışma alanındaki işlemler yeniden reddedilebilir.

Oturum, kilit, performans ve replikasyon izleme

İzleme panelleri motorun sağladığı oturumları, kilit ilişkilerini, yoğun SQL ifadelerini, metrikleri ve replikasyon durumunu sunar. Bazı paneller sunucu yönetim kapsamı ister. Veriye erişilemiyorsa bunu “kilit yok” veya “sorun yok” diye yorumlamayın; eksik yetki ve motor desteğini ayırın.

Oturum sonlandırma, sorgu iptalinden daha geniş etkilidir; hedef kullanıcı ve uygulamayı kontrol edin.
Bloklayan ve bekleyen oturumu kilit ekranında birlikte değerlendirin.
Top SQL değerleri örneklem veya motor istatistiklerine dayanır; aynı zaman aralığıyla kıyaslayın.
Replikasyon gecikmesi ve rol bilgileri motora özgüdür; yönetim komutları için ayrı yetki gerekir.

Veritabanı kullanıcıları, yetkiler ve bakım

Yönetim panelinde kullanıcı/rol, ayrıcalık, sunucu parametresi, geçersiz nesne ve tablo bakım alanları bulunur. Yönetim eylemleri SQL üretip editöre gönderir; düğmeye basmak doğrudan yetki dağıtmaz veya tabloyu yeniden oluşturmaz. Motorun desteklediği GRANT, REVOKE, gerektiğinde DENY ve bakım biçimleri farklıdır.

Kullanıcı/rol hedefini ve yetkinin nesne/şema/sunucu kapsamını kontrol edin.
Geçersiz nesnelerin derleme veya bağımlılık hatalarını inceleyin.
Bakım SQL’ini çalışma zamanı ve kilit etkisiyle değerlendirin.
Oracle recycle bin gibi motora özgü alanlar yalnızca ilgili motorda anlamlıdır; geri getirme ve kalıcı temizleme farklı işlemlerdir.

IDE tercihleri ve üretim ortamı işareti

IDE tercihleri kullanıcı ve tarayıcı bağlamında saklanır. Klavye şablonu, kısayollar, satır limiti, yeni sekme modu, anahtar kelimeleri büyük yazma ve kod analizi burada yönetilir. Ortam seçimi otomatik, üretim, staging, test, development veya işaretsiz olabilir; bu etiket gerçek veritabanını başka ortama taşımaz.

Arayüzdeki satır limiti 10–10.000 aralığındadır; bağlantının sunucu limiti ayrıca uygulanabilir.
Üretim işaretini yalnızca uyarıyı kaldırmak için değiştirmeyin; gerçek hedefi doğrulayın.
Varsayılan yazma modu, yazma yetkisi olmayan kullanıcıya ek yetki kazandırmaz.
Ayar değişikliğinin yeni sekmeler mi mevcut oturum mu üzerinde etkili olduğuna dikkat edin.